Barcelona is niet in één dag ontstaan, noch in één jaar, en zelfs niet in één millennium. En hoewel er aanwijzingen zijn dat de eerste bewoners zich zo’n 4.000 jaar geleden hier vestigden, hoef je niet tussen stenen en ruïnes te zoeken om meer over de stad te weten te komen. Vlak bij Glòries vind je een van de interessantste gebouwen van Barcelona, dat een rijke geschiedenis te vertellen heeft: La Farinera del Clot.
Hoewel het tegenwoordig een cultureel centrum is dat zich inzet voor het bevorderen van theater, kunst en onderwijs onder de inwoners van Barcelona en vooral de bewoners van Sant Martí, werd het opgericht voor een andere taak die je aan de naam al makkelijk kunt raden: als meelfabriek.
Het oorspronkelijke gebouw werd in 1852 gebouwd, hoewel het toen alleen dienst deed als graanopslagplaats en traditionele molen. In 1892 werd het bedrijf geprofessionaliseerd en bekend onder de naam Casa Harinera de San Jaime. Gedurende de 99 jaar dat het actief was, produceerde het maar liefst 36% van al het meel dat in Catalonië werd verbruikt.
Een modernistische verbouwing en een sleutelrol in de Burgeroorlog
Maar het was in 1908, midden in de industriële bloei en op het hoogtepunt van het modernisme in Barcelona, dat architect Josep Maria Pericas i Morros een enorm complex van rode baksteen ontwierp met vier verdiepingen en een stijl die het midden hield tussen industrieel en modernistisch. Tegenwoordig staat alleen het grootste gebouw nog overeind, maar eromheen stonden twee bijgebouwen die in de jaren ’90 zijn gesloopt.
Tijdens de Burgeroorlog werd het gebouw collectief gemaakt door de arbeiderscomités en vakbonden en kwam de productie onder controle te staan van de Generalitat en de regering van de Tweede Republiek om de broodvoorziening in tijden van schaarste te waarborgen. La Farinera bleef de hele twintigste eeuw actief, maar raakte langzaam maar zeker verouderd en verloor zijn belangrijke rol binnen de meelindustrie, totdat het in 1991 de deuren sloot en het gebouw werd verlaten.
De omvorming tot cultureel centrum
De druk van de bevolking en de behoefte van de buurtbewoners aan openbare en culturele ruimtes, in een tijd waarin de meeste fabriekshallen werden gesloopt om woonblokken te bouwen, brachten het stadsbestuur van Barcelona ertoe het terrein te kopen en er een sociale ruimte van te maken. Na de aankoop werd een grondige renovatie van het gebouw overwogen, maar uiteindelijk besloot men het mechanische deel van de fabriek te behouden en het industriële verleden in de nieuwe ruimte te integreren.
Tegenwoordig is de Farinera del Clot een van de meest actieve culturele centra van de stad, maar een bezoek aan het gebouw is nog steeds een reis terug naar de 19e en 20e eeuw, toen de turbines en leidingen op volle toeren tarwe vervoerden; nu zijn ze getuigen van de tentoonstellingen, lessen en theatervoorstellingen die binnen deze muren plaatsvinden.
