Twee jaar voordat de renovatiewerkzaamheden voor de integratie in het MNAC van start gaan, is het Palau Victòria Eugènia de tijdelijke thuisbasis van IDEAL Barcelona geworden. Maar de geschiedenis van dit gebouw (en zijn tweelingbroer, het Palau Alfons XIII), gelegen tussen het Palau Nacional en de Fuente Mágica van de Fira de Barcelona, gaat meer dan een eeuw terug.
1. Een nieuw leven voor Montjuïc, de reden achter de bouw
Aan het begin van de 20e eeuw was Montjuïc vrijwel afgesloten van de rest van Barcelona. Het was architect Josep Puig i Cadafalch die de urbanisatie ervan op gang bracht, door dit gebied voor te stellen als locatie voor de Wereldtentoonstelling van 1929.
Het ambitieuze project ging in 1917 van start en de bouw van de tweelingpaleizen zou tot 1923 duren. Het Palau Victòria Eugènia werd officieel ingewijd op 19 mei 1929, gelijktijdig met de opening van de Wereldtentoonstelling. In 1930 werd het gebouw onderdeel van Fira de Barcelona en na een ingrijpende renovatie in 2018 is aangekondigd dat het paviljoen zal worden geïntegreerd in het MNAC, ter voorbereiding op het honderdjarig jubileum van de Wereldtentoonstelling in 2029.
2. Het is vernoemd naar een koningin
Victoria Eugenia van Battenberg, koningin-gemalin van Spanje van 1906 tot 1931 en kleindochter van koningin Victoria van Engeland, heeft haar naam aan het paleis gegeven. De organisatoren van de Wereldtentoonstelling doopten het gebouw naar haar ter ere om het project te associëren met de elegantie en vooruitgang die Victoria Eugenia vertegenwoordigde: de koningin introduceerde aan het hof gewoontes als roken of het dragen van broeken, praktijken die zeer ongebruikelijk waren onder vrouwen uit de hogere kringen (en nog minder onder de koninklijke familie). Het tweelingpaleis, recht tegenover, draagt de naam van haar man, koning Alfonso XIII.
3. Het beslaat 14.000 m² en op de hoeken staan torens die geïnspireerd zijn op Valencia
Het Palau Victòria Eugènia is een voorbeeld van de ‘monumentale witte fase’ van Puig i Cadafalch, waarin de architect het modernisme van Casa Amatller en Casa de les Punxes achter zich liet om te kiezen voor een mix van classicisme, Catalaanse barok en novecentisme.
We hebben het over een gebouw van 14.000 vierkante meter, ontworpen om grote mensenmassa’s te ontvangen en enorme infrastructuren te huisvesten, met trappenhuizen binnenin om het hoogteverschil van de berg te overbruggen. Aan de buitenkant vallen de torens op, geïnspireerd op de Puente Real in Valencia, en de sgraffito’s op de muren, die salomonische zuilen en guirlandes nabootsen. Door de renovatie van 2018 werd de binnenruimte van het paviljoen weer opengesteld, waardoor het zonlicht weer door de dakramen naar binnen kon stromen.
4. Vier zuilen als eerbetoon aan Catalonië sieren de buitenkant van het paviljoen
De omgeving van het Victòria Eugènia was ook het toneel van politieke spanningen. In 1919 bouwde Puig i Cadafalch de beroemde Vier Kolommen voor de gevel, die de vier rode strepen van de Catalaanse vlag symboliseerden. In 1928, tijdens de dictatuur van Primo de Rivera en slechts een jaar voor de Wereldtentoonstelling, werden de zuilen gesloopt in een poging elk spoor van Catalaanse identiteit uit te wissen. In 2011 werden ze herbouwd en opnieuw ingewijd.
5. Tegenwoordig is het een centrum voor digitale kunst…
Op dit moment ondergaat het paviljoen een transformatie: terwijl de faciliteiten van IDEAL Barcelona volledig worden gerenoveerd, is het Victòria Eugènia de tijdelijke thuisbasis geworden. De ruimte biedt onderdak aan De laatste dagen van Pompeï, een meeslepende tentoonstelling onder auspiciën van National Geographic die je mee terug in de tijd neemt naar het oude Rome en je de natuurramp laat beleven die een einde maakte aan Pompeï. De tentoonstelling combineert historische voorwerpen en replica’s met wandelingen door de metaverse en virtual reality-ruimtes waar bezoekers alles kunnen beleven, van gladiatorengevechten in het amfitheater tot de uitbarsting van de Vesuvius zelf.
6. …en in de toekomst onderdeel van het MNAC
De grote verandering voor het Palau Victòria Eugènia komt er in 2029, met de definitieve integratie in het Museu Nacional d’Art de Catalunya (MNAC). Dit uitbreidingsproject voegt 19.000 vierkante meter tentoonstellingsruimte toe en beide gebouwen worden met elkaar verbonden door een nieuwe doorgang. Het doel van de renovatie is vooral om de toegankelijkheid te verbeteren, zodat de klim naar Montjuïc een natuurlijke wandeling wordt die volledig is geïntegreerd in het leven van Barcelona.
