Koudefront, DANA, medicane… het slechte weer aan de Middellandse Zeekust bij de seizoenswisseling is een terugkerende bedreiging geworden waar je onmogelijk aan kunt wennen. Barcelona heeft de afgelopen weken een van de ergste periodes van stortregens van de afgelopen 40 jaar meegemaakt. Een situatie die de autoriteiten heeft gedwongen het Inuncat-plan in werking te stellen en herhaaldelijk ES-Alert-berichten te versturen vanwege mogelijke overstromingen en het ontstaan van een medicane of medicán.
Maar… wat is een medicán nu precies? Dit woord is een samentrekking van ‘Middellandse Zee’ en ‘orkaan’ en de betekenis is precies dat: een subtropische cycloon in het Middellandse Zeegebied. Het gaat om een fenomeen dat op vrijwel dezelfde manier ontstaat als een DANA: een grote massa koude lucht botst tegen een andere grote massa warme lucht, wat leidt tot een periode van atmosferische instabiliteit die sterke windstoten en extreme neerslag in zeer korte tijd met zich meebrengt.
De opwarming van de Middellandse Zee, brandstof voor de medicán
En waarom juist in de Middellandse Zee? Dit fenomeen doet zich vooral aan onze kust voor omdat de Middellandse Zee een van de warmste zeeën ter wereld is en 20% sneller opwarmt dan de rest. Dat betekent dat, als deze trend doorzet, dit soort veranderingen steeds vaker zullen voorkomen.
In september en oktober heb je vaker met dit soort situaties te maken, wanneer de eerste koude luchtmassa’s binnenkomen en de zeetemperatuur op zijn hoogst is. Het belangrijkste verschil tussen een DANA en een medicán is dat er bij die laatste, naast de stortregens en mogelijke overstromingen, ook nog eens de enorme verwoestende kracht van de wind en extreme golven bijkomen. Ze verschillen ook doordat de medicán een warme kern heeft en een centraal oog zonder wolken.
Een van de meest recente en rampzalige voorbeelden is de medicán Daniel, die in 2023 de kust van Libië verwoestte en meer dan 5.200 dodelijke slachtoffers eiste. Volgens de weerdiensten zijn de dagen met het grootste risico voor de Spaanse kust dit jaar al voorbij, hoewel er de komende weken nog wel andere periodes van hevige regen kunnen voorkomen.
