De klim naar Montjuïc heeft altijd iets van een ritueel om even helemaal los te komen, even weg van het asfalt om je te verliezen tussen musea en uitkijkpunten die, ook al denken we ze uit ons hoofd te kennen, altijd nog een troef achter de hand hebben. De magische berg is een expert in het verbergen van hoekjes die, om de een of andere reden, al decennialang buitenhet bereik van de vaste wandelaar zijn gebleven. Soms zijnhet tuinen die vanwege onderhoud gesloten zijn, andere keren zijn hetplekken die simpelweg geen deel uitmaakten van de officiële route van de instellingen die er de leiding over hebben.
Dat is precies wat er net is veranderd in een van de meest iconische gebouwen van de culturele skyline van Barcelona. De Fundació Joan Miró, dat vlaggenschip van de architectuur van Josep Lluís Sert, heeft besloten dat het tijd werd dat bezoekers niet langer alleen maar door het raam keken, maar zelf in actie kwamen. In het kader van zijn 50-jarig jubileum heeft het museum zijn aanpak volledig omgegooid om opener, ‘democratischer’ en vooral groener te worden.
Een schat van 240 vierkante meter, ontworpen door Forestier
De grote nieuwigheid van dit seizoen zit niet alleen in de witte muren binnen, maar ook aan de westkant van het terrein. Het gaat om de Jardín de los Cipreses, een plek die tot nu toe aanvoelde als een privé-bijgebouw en die vandaag volledig is geïntegreerd in de museumervaring. Het is niet zomaar een tuin: het oorspronkelijke ontwerp is van de hand van Jean-Claude Nicolas Forestier, de Franse landschapsarchitect die Montjuïc transformeerde voor de Wereldtentoonstelling van 1929 en ons juweeltjes als de Jardines de Laribal schonk.
Met een oppervlakte van zo’n 240 vierkante meter en ruimte voor meer dan 250 mensen is dit plekje niet zomaar een doorgang. Het is een oase van stilte, omringd door cipressen, die nu dienst doet als uitbreiding van de tentoonstellingszalen. Het mooiste is dat het rechtstreeks toegankelijk is vanaf de straat en aansluit op de tijdelijke zalen, waardoor er een constante dialoog ontstaat tussen de stenen, de begroeiing en de hemel van Barcelona.
De terugkeer van ‘Mujer’ en het nieuwe leven van de collectie
Maar wat zou een tuin in het Miró zijn zonder een werk dat er betekenis aan geeft? De grote visuele trekpleister van deze opening is de openluchtinstallatie van het beeld ‘Mujer’ (1970). De bronzen figuur van Joan Miró lijkt zijn natuurlijke habitat te hebben gevonden tussen de bomen, wat het idee van de kunstenaar versterkt dat kunst niet opgesloten moet zitten, maar in direct contact moet staan met de elementen. Het is waarschijnlijk een van de meest indrukwekkende ‘fotomomenten’ die we dit jaar in de stad zullen hebben.
Deze opening is geen op zichzelf staand feit, maar het topje van de ijsberg van een ingrijpende hervorming in de manier waarop het Catalaanse genie wordt begrepen. De Fundació heeft de indeling van haar permanente collectie vernieuwd en neemt afstand van de saaie chronologische schema’s om zich te richten op de creatieve processen. Nu is het bezoek veel organischer: je kunt zien hoe een idee ontstond in een schets en, een paar stappen verder, diezelfde energie terugvinden in een historische tuin onder de maartzon.
