“Hallo, ik ben David León, van Barcelona Secreta, en ik ben de laatste man in de Gotische wijk. Zo begint deze stadssafari. David León heeft deze bijnaam onder zijn vrienden verdiend omdat hij geboren is, opgegroeid en vooral overleefd heeft in de meest toeristische wijk van Barcelona.
Het startpunt is het Plaça de la Catedral, een plek die tegenwoordig dient als achtergrond voor de foto’s van duizenden toeristen, maar die vroeger “eigenlijk een buurtplein was”. David herinnert zich dat, omdat het een wijk van steegjes is, de pleinen niet groot zijn en dat dit een vitale ruimte was voor de buren. Bewijs hiervan waren de beelden die fotograaf Sergi Bernal vastlegde tijdens de pandemie, toen de kinderen en gezinnen uit de buurt het plein terugwonnen als speelplek, een fata morgana die slechts een paar maanden duurde.
De ‘gekooide’ binnenplaats van Sant Felip Neri
Een van de “best bewaarde” geheimen, Plaça Sant Felip Neri, is de volgende halte. Hoewel iedereen weet dat het geen geheim meer is, weten misschien niet veel mensen dat het plein de speelplaats is van de Sant Felip Neri school.“De kinderen hebben hier altijd gespeeld,” legt David uit, totdat de toeristische overbevolking onhoudbaar werd.
De situatie bereikte zo’n punt dat er nu, tijdens speeltijd, hekken zijn geplaatst zodat de schoolkinderen in alle rust kunnen spelen. De conclusie is even grafisch als somber: “Letterlijk, de mensen uit de buurt, opgesloten”.
Een reis door de commerciële nostalgie van het Plaça Sant Jaume
De rondleiding duikt in de herinnering van de winkels die de buurt leven inbliezen en die zijn vervangen door souvenirwinkels, franchises en zaken voor toeristen. Op en rond het Plaça Sant Jaume wijst David op de geesten van wat was.
De Frankfurt Sant Jaume, die gelukkig nog bestaat; een handtassenwinkel van Soruka, waar vroeger een kiosk was; de Alcampo-supermarkt in het pand van de oude buurtbank; een Starbucks die in de plaats is gekomen van Deulofeu, een prestigieuze en mooie kleermakerij; de Torrons Vicens-winkel, die vroeger een fotowinkel was en de Pans & Company, die staat waar vroeger Bocatta, “de echte broodjesketen”, zat.
Aan de andere kant, vlakbij, is de mythische Bar Brusi, beroemd om zijn zelfgemaakte pens, na 55 jaar gesloten om plaats te maken voor een onpersoonlijke cafetaria.
Toerisme in cijfers: meer bedden voor toeristen dan voor de lokale bevolking
Er zijn harde feiten die deze perceptie met cijfers onderbouwen. In de afgelopen jaren heeft de Gòtic minstens 20% van zijn geregistreerde bevolking verloren. Bovendien bevestigen verschillende onderzoeken de realiteit die door de bewoners aan de kaak wordt gesteld: er zijn momenteel meer bedden in de wijk voor toeristen dan voor de bewoners zelf.
De laatste halte in de video is het Plaça del Rei, dat voor David en zijn vrienden “een beetje het MACBA van de Gòtic” was. Een plek waar jongeren op de trappen samenkwamen om te kletsen, gitaar te spelen en rond te hangen zonder dat ze iets hoefden te consumeren. “Het is niet dat ik de consumptie van blikjes op straat ga goedpraten”, verduidelijkt hij, “maar ik geloof wel dat een buurt zonder een ruimte waar jongeren kunnen zitten en rondhangen zonder geld uit te hoeven geven, geen buurt is: het is een etalage”.
David eindigt met een belangrijke overweging: dit is niet zomaar een aanval van nostalgie, want “buurten moeten uiteindelijk veranderen”. Het probleem, zegt hij, is dat “geen van de bedrijven hier in de buurt ontworpen is voor de mensen uit de buurt”. Dus weet je, alle Barcelonezen, kom terug naar de Gòtic, maar bovenal, Barcelona, geef ons die verdomde Gòtic terug!