Barcelona laat zich soms het beste begrijpen via de verweerde verflaag van zijn oude kroegen en de echo van de uithangborden die generaties hebben zien voorbijgaan. Toch staat dat alledaagse landschap, dat zo geliefd is bij de buurtbewoners, nu op een regelgevend kruispunt. La Bodega Fermín, in de Barceloneta, en Bar Bodega Carol, in de wijk Clot, hebben besloten in opstand te komen tegen de gemeentelijke bevelen waarin ze worden gedwongen hun historische buitenborden te verwijderen. Wat begon als een simpele administratieve procedure, is uitgegroeid tot een krachtige verdediging van de lokale identiteit tegen de starheid van de stedenbouwkundige voorschriften.
De volharding van de eigenaren en de opmerkelijke steun van de buurt hebben de gemeente Barcelona gedwongen om in actie te komen. Gemeentelijke bronnen hebben bevestigd dat het stadsbestuur nu de mogelijkheid onderzoekt om wijzigingen en aanpassingen door te voeren in de huidige verordening inzake stadsbeeld. Met deze maatregel wil de gemeente de technische voorschriften in overeenstemming brengen met het behoud van die etablissementen die, vanwege hun lange geschiedenis, een onmisbaar onderdeel vormen van het collectieve beeld en de levende herinnering van de burgers.
Het geval van de Carol: uithangborden uit de jaren ’50 versus wetten uit de jaren 2000
Op nummer 558 van de Calle de Aragó, op de hoek met de Independència, staat Bar Bodega Carol. Volgens de historische vergunningen gaat de geschiedenis van het bedrijf terug tot 1939. Toen de huidige drie eigenaren het in 2015 overnamen, was het voor hen duidelijk dat hun prioriteit lag bij het behoud van de buurtgeest; een toevluchtsoord waar je punkmuziek hoort en waar traditionele gerechten uit verschillende regio’s van Spanje worden geserveerd, zoals hun beroemde torreznos, mollejas, callos of carcamusas, tegen betaalbare prijzen die niet hoger zijn dan 7,5 euro.
De rust in het café werd verstoord toen ze een bevel kregen van het district Sant Martí om hun uithangbord te verwijderen, omdat het aan elke kant een palmo breder was dan toegestaan. Het bevel kwam er na een klacht van een zogenaamde buurman. Omdat dit samenviel met de rouwperiode na het overlijden van een van de eigenaren, besloten ze niet op te geven en de juridische strijd aan te gaan.
Bodega Fermín, de zaak die de opstand heeft aangewakkerd
Een soortgelijke situatie deed zich voor in de Barceloneta met Bodega Fermín. In dit geval waren renovatiewerkzaamheden aan de gevel de aanleiding dat de architecten van het Instituto Municipal del Paisaje Urbano (IMPU) eisten dat de uithangborden werden verwijderd, omdat ze niet voldeden aan de afmetingen van de huidige regelgeving. De eigenaren, Gladys Roca en Roger Vall, gingen akkoord met het verwijderen van het verticale uithangbord op de hoek, maar er werd ook van hen geëist dat ze twee gevelborden uit 1973 zouden verwijderen.
In plaats van het zomaar te accepteren, gingen de eigenaren de sociale media op om hun verdriet en verontwaardiging te uiten. Ze voerden aan dat het bevel geen rekening hield met de identiteitskenmerken van de buurt en wezen op de oneerlijke behandeling ten opzichte van nieuwere zaken in de buurt die zich niet aan de regels houden. De reactie van de burgers liet niet lang op zich wachten. Het Iberische Netwerk ter Bescherming van Grafisch Erfgoed kwam voor hen op en vroeg om een „reglementaire vrijstelling“ voor oude uithangborden, en de gemeentelijke fracties van ERC en PP eisten bescherming voor de historische winkels.
Op weg naar een hervorming van de verordening inzake stadsbeeld
De druk van de buurtbewoners heeft geleid tot een voorlopig akkoord in de Barceloneta. Vertegenwoordigers van het Instituto del Paisaje Urbano en het district Ciutat Vella hebben met de eigenaren van Bodega Fermín om de tafel gezeten om samen met de architect van het pand een werkgroep op te richten. Het doel is om te onderzoeken hoe de historische uithangborden uit 1973 in de nieuwe gevelontwerp kunnen worden geïntegreerd, waarbij het verticale bord wordt bewaard voor het geval het uiteindelijk dankzij de steun van de bevolking alsnog wordt vrijgesteld.
Deze twee gelijktijdige confrontaties hebben de gemeente ertoe aangezet om na te denken over de algemene regelgeving. Hoewel het stadsbestuur formeel afwacht wat de rechtbank in de zaak van El Clot gaat beslissen, heeft het wel aangegeven bereid te zijn om flexibele oplossingen te zoeken. Het is de bedoeling om de regels aan te passen, zodat bedrijven met een rijke geschiedenis – die dankzij hun authenticiteit de grillen van de mode en de toeristische drukte overleven – hun identiteit niet verliezen, want juist die identiteit maakt ze tot onmisbare ontmoetingsplekken voor de inwoners van Barcelona.
